چرا حکمرانی شبکهای مهم است؟
مسائل پیچیده مانند سلامت، حملونقل، بازآفرینی شهری، نوآوری یا مدیریت بحران معمولاً در اختیار یک سازمان واحد نیستند. اگر وابستگی میان بازیگران دیده نشود، هر دستگاه ممکن است کار خود را بهینه کند اما نتیجه جمعی ضعیف بماند.
چگونه از آن استفاده کنیم؟
- مرز شبکه و مسئله مشترک را مشخص کنید؛ هر فهرست ذینفعان یک شبکه حکمرانی نیست.
- وابستگی منابع، اطلاعات و اختیار میان اعضا را ترسیم کنید.
- مدل اداره شبکه را روشن کنید: مشارکتی، سازمان راهبر یا نهاد اداری شبکه.
- مشروعیت داخلی، اعتماد، ظرفیت هماهنگی و هزینه تصمیم مشترک را بسنجید.
- شاخص موفقیت را در سطح نتیجه شبکه تعریف کنید، نه فقط عملکرد تکسازمانها.
محدودیت و خطای رایج
شبکه همیشه بهتر از سلسلهمراتب نیست. افزایش تعداد بازیگران میتواند هزینه هماهنگی، ابهام مسئولیت و کندی تصمیم را بالا ببرد؛ شکل اداره شبکه باید با اندازه، اعتماد و پیچیدگی مسئله متناسب باشد.
منابع برای پیگیری
تعریف و توضیح این مدخل با اتکا به منابع زیر تدوین شده است. برای پژوهش یا استناد دانشگاهی، نسخه اصلی منبع را نیز بررسی کنید.
- Provan & Kenis (2008)Provan, K. G., & Kenis, P. (2008). Modes of network governance: Structure, management, and effectiveness. Journal of Public Administration Research and Theory, 18(2), 229–252. https://doi.org/10.1093/jopart/mum015
جای این مفهوم در نقشه یادگیری
این مدخل بخشی از حوزه حکمرانی است. برای دیدن مفاهیم نزدیک و جای این مفهوم در یک مسئله بزرگتر، صفحه مادر این حوزه را ببینید.
مفاهیم مرتبط
حکمرانی
حکمرانی به ساختارها، قواعد و فرایندهایی اشاره دارد که از طریق آنها قدرت توزیع و اعمال میشود، تصمیمهای جمعی شکل میگیرند، اولویتها تعیین میشوند و بازیگران عمومی و غیردولتی در قبال تصمیم و اجرا پاسخگو میشوند. بنابراین حکمرانی فقط «دولت» یا دستگاه اداری نیست؛ روابط رسمی و غیررسمی میان نهادها، بازار، جامعه مدنی و شهروندان را نیز در بر میگیرد.
حکمرانی مشارکتی
حکمرانی مشارکتی ترتیبی است که در آن نهادهای عمومی، ذینفعان غیردولتی را بهطور مستقیم در یک فرایند رسمی، جمعی و گفتوگومحور برای شکلدادن یا اجرای تصمیم عمومی وارد میکنند. هدف فقط مشورت یا اطلاعرسانی نیست؛ مشارکت باید در فرایند تصمیم یا اجرای مشترک نقش معنادار داشته باشد.
حکمرانی چندمرکزی
حکمرانی چندمرکزی به ترتیبی اشاره دارد که در آن چند مرکز تصمیمگیری نسبتاً مستقل، در قلمروهای همپوشان یا مرتبط فعالیت میکنند و از طریق قواعد، رقابت، همکاری و یادگیری با یکدیگر تعامل دارند. چندمرکزیبودن صرفاً پراکندگی سازمانی نیست؛ مسئله این است که مراکز متعدد چگونه خودمختاری و هماهنگی را همزمان حفظ میکنند.
تحلیل ذینفعان
تحلیل ذینفعان فرایند شناسایی افراد و گروههای اثرگذار یا اثرپذیر و بررسی منافع، قدرت، موضع، منابع و روابط آنهاست. هدف فقط ساخت یک ماتریس قدرت/علاقه نیست؛ هدف فهمیدن این است که چه کسی میتواند اجرا، مشروعیت یا نتیجه را تغییر دهد.