واژه‌نامه دوزبانه

اصطلاح را به فارسی پیدا کنید؛ نام رایج انگلیسی‌اش را هم بدانید.

این صفحه یک میان‌بُر برای خواندن، جست‌وجو و گفت‌وگوی حرفه‌ای است: معادل انگلیسی رایج هر مفهوم، تعریف کوتاه و مسیر مستقیم به توضیح عمیق‌تر را یک‌جا می‌بینید.

تصویرسازی مفهومی شبکه ارتباط مفاهیم، منابع و روش‌های مدیریت
دامنه و دقت

معادل کاربردی، نه ادعای استاندارد رسمی

نام انگلیسیِ نمایش‌داده‌شده همان برچسب رایجی است که مدیر ملی برای پیوند میان منابع فارسی و انگلیسی استفاده می‌کند. در رشته‌ها، سازمان‌ها یا استانداردهای مختلف ممکن است ترجمه یا صورت‌بندی دیگری هم رایج باشد.

برای تعریف، کاربرد، روش استفاده، محدودیت و در مدخل‌های منبع‌دار برای پیگیری منابع، وارد دانشنامه شوید.

فارسی ↔ English

فهرست اصطلاحات

مرتب‌شده بر اساس عنوان فارسی. نام انگلیسی با جهت چپ‌به‌راست نمایش داده می‌شود تا کپی و جست‌وجوی آن دقیق‌تر باشد.

آینده‌پژوهی 4مدیریت راهبردی 5حکمرانی 6سیاست‌گذاری عمومی 4هوش مصنوعی 5
ابزارهای سیاستیسیاست‌گذاری عمومی
Policy Instruments

ابزارهای سیاستی سازوکارهایی هستند که حکومت یا نهاد عمومی از طریق آنها می‌کوشد رفتار، منابع، اطلاعات، حقوق یا ظرفیت اجرا را تغییر دهد.

تعریف، کاربرد و روش استفاده ←
ارزیابی سیاستسیاست‌گذاری عمومی
Policy Evaluation

ارزیابی سیاست بررسی نظام‌مند طراحی، اجرا، خروجی‌ها و پیامدهای یک سیاست است تا مشخص شود چه اتفاقی افتاده، چرا رخ داده و تا چه اندازه می‌توان تغییر مشاهده‌شده را به مداخله نسبت داد.

تعریف، کاربرد و روش استفاده ←
استفادهٔ مدل زبانی از ابزارهوش مصنوعی
Language Model Tool Use

استفاده از ابزار یعنی مدل زبانی به‌جای محدودماندن به تولید متن، بتواند در چارچوبی کنترل‌شده یک ابزار بیرونی مانند جست‌وجو، پایگاه داده، ماشین‌حساب یا رابط برنامه‌نویسی کاربردی (API) را انتخاب و فراخوانی کند و نتیجه را دوباره وارد فرایند پاسخ یا تصمیم کند.

تعریف، کاربرد و روش استفاده ←
انتخاب راهبردیمدیریت راهبردی
Strategic Choice

انتخاب راهبردی تصمیم میان مسیرهای معنادار و ناسازگار یا محدودکننده‌ای است که منابع، توجه و موقعیت آینده سازمان را به شکل متفاوتی تخصیص می‌دهند.

تعریف، کاربرد و روش استفاده ←
پویش محیطیآینده‌پژوهی
Horizon Scanning

پویش محیطی در کاربرد آینده‌پژوهی، جست‌وجوی نظام‌مند در محیط برای شناسایی روندها، رخدادها، نشانه‌های ضعیف و تغییرهای نوظهوری است که ممکن است مفروضات یا تصمیم‌های امروز را در آینده تغییر دهند.

تعریف، کاربرد و روش استفاده ←
تحلیل ذی‌نفعانسیاست‌گذاری عمومی
Stakeholder Analysis

تحلیل ذی‌نفعان فرایند شناسایی افراد و گروه‌های اثرگذار یا اثرپذیر و بررسی منافع، قدرت، موضع، منابع و روابط آنهاست.

تعریف، کاربرد و روش استفاده ←
تحلیل PESTELمدیریت راهبردی
PESTEL Analysis

PESTEL چارچوبی برای پویش محیط کلان است که عوامل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فناورانه، محیط‌زیستی و حقوقی را به‌صورت ساختاریافته مرور می‌کند.

تعریف، کاربرد و روش استفاده ←
تحلیل SWOTمدیریت راهبردی
SWOT Analysis

SWOT چارچوبی برای تفکیک عوامل داخلی مثبت و منفی از عوامل بیرونی فرصت‌ساز و تهدیدکننده است.

تعریف، کاربرد و روش استفاده ←
تعبیهٔ برداری (Embedding)هوش مصنوعی
Vector Embedding

تعبیهٔ برداری روشی برای نمایش یک شیء مانند واژه، جمله، سند یا تصویر به‌صورت برداری از اعداد است؛ به‌گونه‌ای که ساختار و شباهت‌های آموخته‌شده در داده تا حدی در هندسه این فضا بازتاب پیدا کند.

تعریف، کاربرد و روش استفاده ←
تولید تقویت‌شده با بازیابی (RAG)هوش مصنوعی
Retrieval-Augmented Generation (RAG)

RAG خانواده‌ای از معماری‌هاست که پیش از یا هنگام تولید پاسخ، اطلاعات مرتبط را از یک منبع بیرونی بازیابی می‌کند و آن زمینه را در اختیار مدل مولد می‌گذارد.

تعریف، کاربرد و روش استفاده ←
حکمرانیحکمرانی
Governance

حکمرانی به ساختارها، قواعد و فرایندهایی اشاره دارد که از طریق آنها قدرت توزیع و اعمال می‌شود، تصمیم‌های جمعی شکل می‌گیرند، اولویت‌ها تعیین می‌شوند و بازیگران عمومی و غیردولتی در قبال تصمیم و اجرا پاسخ‌گو می‌شوند.

تعریف، کاربرد و روش استفاده ←
حکمرانی چندسطحیحکمرانی
Multi-level Governance

حکمرانی چندسطحی به تعامل و وابستگی متقابل میان سطوح مختلف حکومت و طیفی از ذی‌نفعان غیردولتی در طراحی و اجرای سیاست‌هایی اشاره دارد که اثر سرزمینی یا محلی دارند.

تعریف، کاربرد و روش استفاده ←
حکمرانی چندمرکزیحکمرانی
Polycentric Governance

حکمرانی چندمرکزی به ترتیبی اشاره دارد که در آن چند مرکز تصمیم‌گیری نسبتاً مستقل، در قلمروهای هم‌پوشان یا مرتبط فعالیت می‌کنند و از طریق قواعد، رقابت، همکاری و یادگیری با یکدیگر تعامل دارند.

تعریف، کاربرد و روش استفاده ←
حکمرانی شبکه‌ایحکمرانی
Network Governance

حکمرانی شبکه‌ای به شیوه اداره و هماهنگ‌کردن مجموعه‌ای از سازمان‌ها یا بازیگران مستقل اما وابسته به هم اشاره دارد که برای یک مسئله مشترک ناچارند اطلاعات، منابع، اختیار یا اقدام را هماهنگ کنند.

تعریف، کاربرد و روش استفاده ←
حکمرانی شهریحکمرانی
Urban Governance

حکمرانی شهری فرایندی است که از طریق آن حکومت‌های محلی و دیگر ذی‌نفعان درباره برنامه‌ریزی، تأمین مالی و اداره شهر تصمیم می‌گیرند و منافع متعارض یا متفاوت را برای اقدام جمعی هماهنگ می‌کنند.

تعریف، کاربرد و روش استفاده ←
حکمرانی مشارکتیحکمرانی
Collaborative Governance

حکمرانی مشارکتی ترتیبی است که در آن نهادهای عمومی، ذی‌نفعان غیردولتی را به‌طور مستقیم در یک فرایند رسمی، جمعی و گفت‌وگومحور برای شکل‌دادن یا اجرای تصمیم عمومی وارد می‌کنند.

تعریف، کاربرد و روش استفاده ←
سناریونویسیآینده‌پژوهی
Scenario Planning

سناریونویسی روشی برای ساخت چند آینده متفاوت اما منسجم است تا تصمیم‌ها در برابر عدم‌قطعیت‌های مهم آزموده شوند.

تعریف، کاربرد و روش استفاده ←
عدم‌قطعیت راهبردیآینده‌پژوهی
Strategic Uncertainty

عدم‌قطعیت راهبردی مجهولی درباره آینده است که هم دامنه نتایج معناداری دارد و هم می‌تواند انتخاب، زمان‌بندی یا منطق یک تصمیم مهم را تغییر دهد.

تعریف، کاربرد و روش استفاده ←
ماتریس TOWSمدیریت راهبردی
TOWS Matrix

TOWS روشی برای عبور از فهرست SWOT و ساخت گزینه است.

تعریف، کاربرد و روش استفاده ←
مدل زبانی بزرگ (LLM)هوش مصنوعی
Large Language Model

مدل زبانی بزرگ یا LLM مدلی آماری و عصبی برای برآورد توزیع دنباله‌های زبانی است که با داده و ظرفیت محاسباتی زیاد آموزش می‌بیند و معمولاً متن را با پیش‌بینی واحد بعدی زبان تولید یا امتیازدهی می‌کند.

تعریف، کاربرد و روش استفاده ←
مزیت رقابتیمدیریت راهبردی
Competitive Advantage

مزیت رقابتی زمانی شکل می‌گیرد که یک سازمان بتواند نسبت به گزینه‌های جایگزین، ارزش بیشتری برای مشتری ایجاد کند یا همان ارزش را با منطق اقتصادی بهتر ارائه دهد و این تفاوت به‌سادگی خنثی نشود.

تعریف، کاربرد و روش استفاده ←
معماری ترنسفورمرهوش مصنوعی
Transformer Architecture

ترنسفورمر یک معماری شبکه عصبی برای پردازش دنباله‌هاست که هسته آن بر سازوکار توجه (attention) تکیه دارد.

تعریف، کاربرد و روش استفاده ←
نشانه‌های ضعیفآینده‌پژوهی
Weak Signals

نشانه ضعیف مشاهده‌ای اولیه، پراکنده یا هنوز کم‌قدرت از تغییری است که در صورت تقویت می‌تواند برای آینده مهم شود.

تعریف، کاربرد و روش استفاده ←
نظریه تغییرسیاست‌گذاری عمومی
Theory of Change

نظریه تغییر توضیح می‌دهد یک مداخله از چه مسیر علّی قرار است به نتیجه برسد و چه فرض‌هایی برای کارکردن این مسیر لازم است.

تعریف، کاربرد و روش استفاده ←
یادداشت برای دور بعدی

چه چیزی در این صفحه درست نیست؟

یادداشت روی همین هاست ثبت می‌شود و در صف خصوصیِ بازخورد می‌ماند تا در نوبت بعدی به فهرست اقدام منتقل شود.